İlk Türk İslam Devletleri Konu anlatımı
İlk Türk İslam Devletleri Konu Anlatımı ve Ders Notu
![İlk Türk İslam Devletleri](https://assets.zyrosite.com/cdn-cgi/image/format=auto,w=456,h=362,fit=crop,trim=0;0;211.08771929824562;0/YyvPvE4g2eH52PRQ/_5decfbb3-1dfe-4c00-b42e-2d794084a140-AGB3BEnPEvTDGwJZ.jpg)
![İlk Türk İslam Devletleri](https://assets.zyrosite.com/cdn-cgi/image/format=auto,w=328,h=278,fit=crop,trim=0;0;156.09756097560975;0/YyvPvE4g2eH52PRQ/_5decfbb3-1dfe-4c00-b42e-2d794084a140-AGB3BEnPEvTDGwJZ.jpg)
TALAS SAVAŞI SEBEBLERİ
SAVAŞIN ETKİLERİ
TÜRKLERİN İSLAM'A GEÇİŞİNİ KOLAYLAŞTIRAN FAKTÖRLER
TÜRKLERİN İSLAM'A KATKILARI
ORTA ASYA'DA İLK TÜRK-İSLAM DEVLETLERİ KARAHANLILAR (AFRASYABOĞULLARI) (İLİG HANLAR) (840-1212)
DOĞU KARAHANLILAR (1042-1211)
BATI KARAHANLILAR (1042-1212)
GAZNELİLER (YEMİNİLER) (963-1187)
TALAS SAVAŞI
![](https://assets.zyrosite.com/cdn-cgi/image/format=auto,w=480,h=320,fit=crop/YyvPvE4g2eH52PRQ/talas-savasissa--YyvPQNM8NgfGjjNQ.jpg)
![](https://assets.zyrosite.com/cdn-cgi/image/format=auto,w=328,h=320,fit=crop/YyvPvE4g2eH52PRQ/talas-savasissa--YyvPQNM8NgfGjjNQ.jpg)
TALAS SAVAŞI SEBEBLERİ
· II. Göktürk İmparatorluğu'nun çökmesinin ardından Çin Orta Asya'yı kontrol altına almak için adımlar atmıştır.
· Türkistan coğrafyasında ve İpek Yolu konusundaki artan Çin-Arap mücadelesi bu savaşın kaynağı olmuştur.
· TÜRKLERİN SAVAŞTAKİ ROLÜ Uygur ve Karluk gibi Türk boyları bu çatışmada Arapların yanında yer almış ve Çin ordusunun mağlup olmasında etkili olmuşlardır.
SAVAŞIN ETKİLERİ
· Türk-İslam Tarihi başlamıştır.
· Orta Asya Çin egemenliğinden kurtulmuştur.
· Türk-Müslüman ilişkileri gelişmiştir.
· İslamiyet'in Türkler arasında yayılması başlamıştır.
· Türkler Abbâsî Devleti'nin ordusunda ve idari kademelerinde görev yapmaya başlamışlardır.
· Kâğıt, matbaa, pusula ve barut gibi icatlar Abbâsîler aracılığıyla Orta Asya dışına yayılmıştır. (Kültürel tarih açısından önemi) Buhara, İslam'ın başkenti; Kaşgar ise parlayan İnci şehri ünvanını almıştır.
NOT: İslamiyet'i benimseyen ilk Türk boyu Karluklardır.
TÜRKLERİN İSLAM'A GEÇİŞİNİ KOLAYLAŞTIRAN FAKTÖRLER
· Kök inançları ile İslam dininin benzerlik göstermesi.
· İslamiyet'te bulunan ahlak anlayışının ve Türk ahlak anlayışının birbirine benzemesi.
· Her iki dinde de toplumsal sınıf ayrımının olmaması.
· İslamiyet'teki Cihad anlayışının Türklerdeki dünya hakimiyeti düşüncesiyle benzerlik göstermesi.
· Abbâsîlerin Türklere karşı hoşgörülü olmaları.
TÜRKLERİN İSLAM'A KATKILARI
· İslamiyet'in geniş alanlara yayılmasını sağlamışlardır. İslam dünyasının koruyuculuğunu üstlenmişler ve halifeliğin devamını sağlamışlardır.
· Abbâsîler, Türk komutanlar için Avasim adını verdikleri sınır şehirleri kurmuşlardır.
· Böylece İslam devletine olası saldırılar engellenmiştir.
· Türkler, Hindistan, Orta Asya, Anadolu, Balkanlar ve Avrupa'ya kadar İslamiyet'i yaymışlardır.
· Batıda Bizans ve Haçlılara, doğuda Moğollara karşı İslam dünyasını korumuşlardır.
· Bilim insanları, düşünürler ve sanatçılar yetiştirerek İslam Rönesansı'nın yaşanmasına katkıda bulunmuşlardır.
MEVALİ: Ermenilerin Arap olmayanlara uyguladığı Azatlı köle politikası.
AVASIM: Abbâsîlerin kurduğu ve daha çok Türklerin görevlendirildiği sınır şehri. SAMERRA: Abbâsîlerin Türk savaşçılar için özel olarak kurduğu Bağdat'ın kuzeyindeki ordu kampı şehri.
KARAHANLILAR
![](https://assets.zyrosite.com/cdn-cgi/image/format=auto,w=480,h=320,fit=crop/YyvPvE4g2eH52PRQ/karahanla--lar-YNqpVxk8Jjtyrq7j.jpg)
![](https://assets.zyrosite.com/cdn-cgi/image/format=auto,w=328,h=320,fit=crop/YyvPvE4g2eH52PRQ/karahanla--lar-YNqpVxk8Jjtyrq7j.jpg)
ORTA ASYA'DA İLK TÜRK-İSLAM DEVLETLERİ KARAHANLILAR (AFRASYABOĞULLARI) (İLİG HANLAR) (840-1212)
DİKKAT: İslamiyet'i kabul eden ilk Türk devleti Karahanlılar olduğuna göre Orta Asya'da Türk kültüründen Türk-İslam kültürüne geçiş sürecinin başlaması da Karahanlılar ile olmuştur. Bu durumu tersine çevirirsek, Türk-İslam devletleri içinde özellikleri açısından en çok eski Türk devletlerine benzeyen yine Karahanlılar olur.
DİKKAT : Türk-İslam devletleri içinde nüfusunun tamamı Türklerden oluşan sadece Karahanlılar'dır. Bu özellikleri de yukarıda belirttiklerimizi güçlendirir.
· Orta Asya'da kurulan ilk Müslüman Türk devletidir. Kurucusu Bilge Kül Kadir Han'dır.
· Batı Türkistan'da kurulmuştur. Balasagun, Kaşgar ve Semerkant'ı merkez alarak kurulmuşlardır.
· Saltuk Buğra Han döneminde İslamiyet resmi din haline gelmiş ve Saltuk Buğrahan ismini Abdülkerim olarak değiştirmiştir.
· Yönetici ve halkı Türk'tür. Resmi dilleri Türkçedir.
· Devletin en parlak dönemi Yusuf Kadir Han dönemidir.
· İlk düzenli posta teşkilatını oluşturdular. Ribat adını verdikleri kervansaraylar inşa ettiler.
· Uygur alfabesini kullandılar.
· İkili yönetim anlayışını sürdürmüşlerdir.
· İlk Türk-İslam edebi ve mimari eserleri ortaya koymuşlardır.
DİKKAT: Bu eserler; Divan-ı Lügati't-Türk, Kutadgu Bilig, Divan-ı Hikmet ve Atabetül Hakayık'tır.
· Tamgaç Buğra Han döneminde Semerkant Medresesi kurulmuştur.
· Dünya tarihinde ilk kez burslu öğrencilik sistemi başlatılmıştır.
· Bimarhane adını verdikleri hastaneler inşa ettiler. Türk-İslam sentezi oluşturulmuştur.
· Gaznelilerin baskıları ve hanedan içi kavgaların artması sonucu doğu ve batı olmak üzere ikiye ayrılmışlardır.
DOĞU KARAHANLILAR (1042-1211)
· Merkezi Balasagun'dur. Liderleri ise Tamgaç Buğra Han'dır.
· 1211'de Karahitaylar yıkmıştır.
BATI KARAHANLILAR (1042-1212)
· Merkezi Semerkant ve Özkent'tir. Lideri Ahmet Arslan Handır.
· 1212 Harzemşahlar tarafından yıkmıştır.
GAZNELİLER
![](https://assets.zyrosite.com/cdn-cgi/image/format=auto,w=480,h=320,fit=crop/YyvPvE4g2eH52PRQ/gazneliler-AzG816wj3vhV8zqE.jpg)
![](https://assets.zyrosite.com/cdn-cgi/image/format=auto,w=328,h=320,fit=crop/YyvPvE4g2eH52PRQ/gazneliler-AzG816wj3vhV8zqE.jpg)
GAZNELİLER (YEMİNİLER) (963-1187)
· Kurucusu Alp Tigin'dir. Gazne şehrinde (Bugün Afganistan civarında) kurulmuştur.
· Devlet, ismini kurulduğu şehir olan Gazne'den almıştır.
· En önemli hükümdarı Gazneli Mahmut'tur.
· Gazneli Mahmut, Abbâsî halifesini Şii Büveyhoğulları'na karşı korumuş; Bunun sonucunda halifeden hükümdara Sultan unvanı, Hilat ve Menşur gelmiştir.
NOT: Böylece Gazneli Mahmut, sultan unvanını kullanan ilk Türk hükümdarı olmuştur.
· Gazneli Mahmut Dönemi'nde Selçuklu Türkleri (henüz devlet olamamışlardır.) giderek güçlenmiş; Bu durumdan rahatsız olan Gazneliler ve Karahanlılar, onlara karşı 1025 yılında Maveraünnehir ittifakını kurmuşlardır.
· İttifakın hemen ardından Sultan Mahmut, Selçuklu Türklerinin lideri Arslan Yabgu'yu öldürmüştür.
· Gazneli Mahmut, İslamiyet'i yaymak için Hindistan'a 17 sefer düzenlemiştir.
· Bu seferler sonucunda: İslamiyet Hindistan ve Güneydoğu Asya'ya yayılmıştır.
NOT: Günümüzde Pakistan, Endonezya, Malezya gibi ülkelerde İslam inancı böyle yayılmıştır.
· Bu bölgede sonradan ortaya çıkacak Türk-İslam Devletlerinin temeli atılmıştır. (Babür Devleti gibi) En önemli seferi Sumnat Seferi'dir.
· Bu sefer sırasında oradaki putları kırdığı için Put Kırıcı, Zamanın Yeganesi, lemin Aslanı unvanlarını almıştır.
· Gazneli Mahmut'un vefatından sonra başa oğlu Sultan Mesut geçmiştir.
· Gazneliler ve Selçuklular arasında 1040 Dandanakan Savaşı yapılmıştır. Bu savaşla Gazneli Devleti yıkılış sürecine girerken; Büyük Selçuklu Devleti kurulmuştur.